Są takie nazwiska, które brzmią jak drzwi do innego świata. Nie do świata „kupiłam na promocji”, tylko do świata, w którym czas mierzy się nie telefonem, a kunsztem. „Patek Philippe” jest właśnie takim hasłem: dla jednych symbol luksusu, dla innych fanaberii, dla wielu – po prostu coś „dla bogatych”. I w tym wszystkim łatwo przegapić najciekawszy szczegół: że „Patek” to nie tylko marka. To także człowiek. I do tego człowiek urodzony w Polsce.

Zwykle, kiedy mówimy o Polakach w Szwajcarii, rozmowa schodzi na codzienność: praca, język, ceny, kolejki do urzędów, dojazdy. Twarda rzeczywistość. A tu proszę – w historii genewskiej legendy zegarmistrzostwa pojawia się Antoni Norbert de Patek. Nie jako postać z marginesu, nie jako „jakiś tam udziałowiec”, tylko jako współtwórca firmy, która do dziś kojarzy się z absolutną górną półką.

I wcale nie chodzi o to, żeby się napinać dumą narodową jak na akademii szkolnej. Bardziej o coś prostego: o przypomnienie, że polskie ścieżki od dawna prowadziły daleko. Nie zaczęło się to wczoraj, nie zaczęło się od tanich lotów i grup na Facebooku. Polacy wyjeżdżali, szukali miejsca dla siebie, budowali rzeczy – czasem małe, czasem ogromne – dużo wcześniej. I czasem te rzeczy stawały się nazwami, które znają nawet ci, którzy nigdy w życiu nie założyli zegarka.

Jest w tej historii coś, co lubię szczególnie: ona nie jest „cukierkowa”. Nie jest o tym, że ktoś miał łatwo. Genewa XIX wieku nie była programem socjalnym. To był świat relacji, renomy, zaufania, fachu. Jeśli ktoś chciał tam coś zbudować, musiał być wiarygodny, konsekwentny, uparty. I – co tu dużo mówić – musiał umieć poruszać się w środowisku, które nie rozdaje niczego „za ładne oczy”.

A zegarmistrzostwo? To jest dziedzina, w której nie da się udawać. Albo robisz dobrze, albo twoje dzieło nie działa. W czasach, gdy nie można było „zaktualizować aplikacji”, błąd oznaczał kompromitację. Dlatego marki, które przetrwały, przetrwały nie dzięki sloganom, tylko dzięki jakości. I właśnie dlatego ten polski wątek jest taki ciekawy: on mówi, że byliśmy obecni tam, gdzie jakość była twardym warunkiem, a nie dekoracją.

Można też spojrzeć na to bardziej po ludzku. Dla wielu osób po czterdziestce, pięćdziesiątce czy sześćdziesiątce słowo „emigracja” nie jest romantycznym obrazkiem z pocztówki. To bywa wybór z konieczności, bywa ucieczka do pracy, bywa szukanie bezpieczeństwa, bywa zaczynanie od zera. I w takim kontekście historia Patka działa jak porządny, spokojny argument: że życie potrafi się ułożyć inaczej, niż nam się wydaje na starcie. Że „obce miejsce” bywa miejscem, w którym człowiek staje się kimś więcej niż tylko „pracownikiem z zagranicy”.

To nie jest opowieść o tym, że każdy może zostać legendą. Nie. To byłoby nieuczciwe. To jest opowieść o czymś innym: że Polacy są wszędzie – nie dlatego, że „wszędzie nas pełno”, tylko dlatego, że w historii Europy i świata jesteśmy bardziej obecni, niż często sami pamiętamy. I czasem ta obecność ma formę nazwiska, które świeci na tarczy zegarka w Genewie.

Dlatego właśnie chcę robić taką serię. „Polacy są wszędzie” nie jako mem, tylko jako zbiór historii, które mają sens: z pracy, z emigracji, z życia, z codzienności. Jedne będą wielkie jak Patek. Inne będą ciche jak zmiana nocna, powrót do domu i ciepła herbata w dłoni. Ale wszystkie mogą mieć wspólny mianownik: ludzką drogę.

Jeśli masz swoją historię – napisz mi ją, choćby jednym zdaniem. Nie musi być „o milionach”. Wystarczy, że jest prawdziwa i mówi coś o czytelniku.                                                  

<Polska emigracja za chlebem do dziś.Historia wyjazdów Polaków za pracą I lepszym życiem                                                                                                                                                                              Polszczyzna w tropikach...czyli język polski w Brazyli jako język urzędowy>