.png.c7be9f14aa668076a18e7a04c0fb5a6f.png)
Dwie emerytury, jedna z Polski, druga z Niemiec? Brzmi zachęcająco, zwłaszcza gdy informacja pojawia się pod nagłówkiem „ZUS potwierdza”. Tyle że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ogłosił żadnego nowego przywileju. Możliwość pobierania emerytur z kilku państw istnieje od lat. Warto natomiast sprawdzić, komu rzeczywiście przysługuje drugie świadczenie. Bo nie każda praca wykonywana w Niemczech oznacza niemiecką emeryturę.
ZUS potwierdza. Ale potwierdza to samo od lat
19 października 2026 roku portal Polski Obserwator opublikował artykuł o możliwości otrzymywania dwóch emerytur przez Polaków pracujących w Niemczech.
Informacja jest prawdziwa. Nie jest jednak nowa.
Już 6 września 2018 roku ZUS opublikował oficjalne wyjaśnienie dotyczące emerytur osób pracujących w kilku państwach Unii Europejskiej.
Przedstawił nawet przykład mężczyzny zatrudnionego w Polsce, Francji i Niemczech, który może otrzymywać trzy osobne emerytury, jeżeli spełni wymagania wszystkich trzech systemów.
Nie mamy zatem do czynienia z nowym świadczeniem, zmianą prawa ani szczególną decyzją ZUS.
To konsekwencja europejskich przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Dwie emerytury nie oznaczają podwójnych pieniędzy za te same lata
Wyobraźmy sobie osobę, która przez 20 lat podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu w Polsce, a następnie przez 15 lat pracowała w Niemczech i opłacała tam składki emerytalne.
Po spełnieniu odpowiednich warunków może otrzymać:
polską emeryturę wypłacaną przez ZUS,
niemiecką emeryturę wypłacaną przez Deutsche Rentenversicherung.
Każda instytucja ustala prawo do świadczenia według własnych przepisów i oblicza jego wysokość.
Nie istnieje jedna wspólna europejska emerytura, do której trafiają wszystkie składki.
Co do zasady polskie składki budują polskie świadczenie, a niemieckie niemieckie. Europejskie przepisy pozwalają natomiast uwzględniać okresy zagranicznego ubezpieczenia przy sprawdzaniu, czy dana osoba spełnia warunki do otrzymania emerytury.
Czy pięć lat pracy w Niemczech jest konieczne?
Do uzyskania zwykłej niemieckiej emerytury wymagany jest zasadniczo pięcioletni okres ubezpieczenia, nazywany Wartezeit.
Nie oznacza to jednak, że ktoś, kto przepracował w Niemczech tylko trzy lata, automatycznie traci prawo do świadczenia.
Jeżeli wcześniej był ubezpieczony w Polsce, niemiecka instytucja może uwzględnić polskie okresy przy ustalaniu wymaganego stażu.
Przykładowo osoba posiadająca trzy lata niemieckiego i dwadzieścia lat polskiego ubezpieczenia może spełnić niemiecki warunek pięciu lat dzięki zsumowaniu okresów.
Nie oznacza to jednak, że Niemcy wypłacą jej emeryturę za wszystkie 23 lata.
Niemieckie świadczenie będzie ustalane według niemieckich zasad, z uwzględnieniem przysługujących tam okresów i odpowiednich reguł koordynacji.
Przy okresach niemieckiego ubezpieczenia krótszych niż rok mogą obowiązywać dodatkowe zasady szczególne.
Krótki staż w Polsce? Tutaj łatwo o nieporozumienie
W informacjach o zagranicznych emeryturach często pojawia się stwierdzenie, że ZUS doliczy lata przepracowane w Niemczech, jeśli polski staż będzie zbyt krótki.
To wymaga wyjaśnienia.
Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku, objęte tak zwanym nowym systemem emerytalnym, nie muszą wykazywać 20 czy 25 lat pracy, żeby otrzymać zwykłą emeryturę z ZUS.
Wystarczy osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego oraz posiadanie co najmniej jednego dnia polskiego ubezpieczenia, za który opłacono wymagane składki.
Wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Długość ubezpieczenia i zgromadzone składki wpływają oczywiście na wysokość świadczenia. Bardzo krótki staż może oznaczać bardzo niską emeryturę.
Inaczej wygląda sprawa niektórych wcześniejszych emerytur czy uprawnień ustalanych według starszych przepisów. Tam zagraniczne okresy ubezpieczenia mogą być potrzebne do spełnienia wymaganego stażu.
A co z najniższą polską emeryturą?
To jeszcze inne zagadnienie.
Gwarancja podwyższenia nowej emerytury do ustawowego minimum wymaga co do zasady odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego: 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.
U osób mieszkających w Polsce zagraniczne okresy ubezpieczenia mogą pomóc w spełnieniu tego warunku.
Nie oznacza to jednak automatycznej wypłaty pełnej minimalnej emerytury z ZUS obok niemieckiego świadczenia.
Przy ustalaniu odpowiedniej dopłaty uwzględnia się bowiem również wysokość otrzymywanych emerytur zagranicznych. Znaczenie mają także miejsce zamieszkania i indywidualne okoliczności.
Samo zsumowanie lat nie wystarczy zatem do wyliczenia należnych pieniędzy.
Najważniejszy haczyk dla opiekunek pracujących w Niemczech
W tym miejscu dochodzimy do kwestii, która dla wielu osób pracujących w opiece domowej ma znacznie większe znaczenie niż wiadomość o dwóch emeryturach.
Nie każda opiekunka pracująca w niemieckim domu jest ubezpieczona emerytalnie w Niemczech.
Przykład?
Opiekunka podpisuje umowę z polską firmą, która deleguje ją do niemieckiej rodziny. Posiada zaświadczenie A1 potwierdzające, że podczas tego zlecenia podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego.
Jeżeli z tytułu tego zatrudnienia odprowadzane są składki emerytalne, trafiają one do polskiego systemu.
Nie do Deutsche Rentenversicherung.
Taka opiekunka może przepracować w niemieckich domach kilka, a nawet kilkanaście lat w kolejnych okresach delegowania i nie zgromadzić z tego tytułu niemieckich okresów składkowych.
O miejscu ubezpieczenia nie decyduje adres domu, w którym wykonywana jest praca, lecz właściwe przepisy i rzeczywisty tytuł ubezpieczenia.
Trzeba też pamiętać, że samo zaświadczenie A1 nie jest dowodem wpłacania składek emerytalnych. Potwierdza przede wszystkim, któremu ustawodawstwu podlega dana osoba. Warto więc sprawdzić, czy składki faktycznie są należne i odprowadzane.
Inaczej wygląda sytuacja opiekunki zatrudnionej bezpośrednio przez niemieckiego pracodawcę, objętej niemieckim obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym.
To właśnie takie okresy mogą budować uprawnienia do niemieckiej emerytury.
Dlatego przed przyjęciem kolejnej oferty warto zapytać nie tylko o wynagrodzenie netto, lecz również o to, w którym państwie i od jakiej podstawy będą opłacane składki emerytalne.
Polska emerytura wcześniej, niemiecka później
Kolejna sprawa to różnice w wieku emerytalnym.
Polka może nabyć prawo do emerytury z ZUS po ukończeniu 60 lat, ale na zwykłą emeryturę niemiecką będzie musiała zaczekać dłużej.
Niemiecki ustawowy wiek emerytalny jest stopniowo podnoszony. Dla osób urodzonych w 1964 roku i później wynosi 67 lat.
Istnieją odrębne zasady dotyczące wcześniejszych emerytur, zależne między innymi od długości okresów ubezpieczenia. Nie należy ich jednak mylić ze zwykłą emeryturą.
Dwa świadczenia nie muszą więc pojawić się na koncie jednocześnie.
Jeden wniosek, ale nie jedna decyzja
Osoba mieszkająca w Polsce, która była ubezpieczona również w Niemczech, może złożyć wniosek emerytalny w ZUS, wskazując zagraniczne okresy ubezpieczenia.
ZUS współpracuje następnie z niemiecką instytucją.
Analogicznie osoba mieszkająca w Niemczech może rozpocząć odpowiednią procedurę za pośrednictwem Deutsche Rentenversicherung.
Nie oznacza to jednak, że oba państwa automatycznie przyznają emeryturę w tym samym terminie. Każde musi zweryfikować własne warunki i wydać decyzję.
Warto wcześniej zgromadzić dokumenty dotyczące zatrudnienia, numery ubezpieczenia oraz informacje o przebytych okresach składkowych.
Dwie emerytury? Tak. Nowy przywilej? Nie
Możliwość otrzymywania świadczeń z kilku europejskich państw jest ważnym rozwiązaniem dla osób, które część życia zawodowego spędziły za granicą.
Dotyczy nie tylko Niemiec, ale również innych państw Unii Europejskiej, a na podstawie odpowiednich porozumień także Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii.
Nie jest to jednak nowy prezent od ZUS.
Przede wszystkim nie warto mylić trzech różnych rzeczy: miejsca wykonywania pracy, państwa ubezpieczenia oraz kraju wypłacającego przyszłą emeryturę.
Można pracować w Niemczech i odkładać wyłącznie na polską emeryturę. Można też pracować stosunkowo krótko w Niemczech i nabyć prawo do niemieckiego świadczenia dzięki uwzględnieniu polskiego stażu.
To właśnie te różnice warto rozumieć, zanim zacznie się liczyć na dwa emerytalne przelewy.
Bo o ile nagłówek gazety może obiecywać wiele, o tyle emeryturę wylicza się ze składek, okresów ubezpieczenia i przepisów. Nie z nagłówków.
Źródła i dalsze informacje
ZUS: Informacje ogólne o emeryturach z kilku państw, 6 września 2018 r.
ZUS: Emerytura dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. i pracujących w UE
ZUS: Pracownicy delegowani i zasady podlegania ubezpieczeniom
ZUS: Emerytura w świetle prawa Unii Europejskiej, poradnik PDF
Deutsche Rentenversicherung: Sprawy międzynarodowe, informacje po polsku
Stan prawny: 20 października 2026 r. Artykuł dotyczy zasad ogólnych. Indywidualne uprawnienia, w szczególności osób objętych dawnymi polsko-niemieckimi umowami emerytalnymi, mogą wymagać odrębnego ustalenia.
Rekomendowane komentarze